Formy testamentu i planowanie sukcesji
Najpopularniejsze są testament własnoręczny — napisany w całości ręcznie, podpisany i opatrzony datą — oraz testament notarialny. Prawo przewiduje też testament allograficzny i testamenty szczególne, np. ustny w obawie rychłej śmierci. Testament notarialny daje dodatkowe możliwości, m.in. zapis windykacyjny, czyli przekazanie konkretnej rzeczy wskazanej osobie z chwilą otwarcia spadku.
Planowanie sukcesji to coś więcej niż testament. Obejmuje darowizny za życia, umowy majątkowe małżeńskie, ustanowienie zarządu sukcesyjnego w firmie jednoosobowej czy fundację rodzinną. Dobrze przygotowany plan ogranicza ryzyko sporów, roszczeń o zachowek i nieoczekiwanych podatków.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika
- chcesz przekazać majątek inaczej niż według dziedziczenia ustawowego, np. partnerowi lub jednemu z dzieci,
- prowadzisz firmę i chcesz zapewnić jej ciągłość po swojej śmierci,
- rozważasz wydziedziczenie i chcesz prawidłowo wskazać jego przyczynę,
- masz majątek w kilku krajach,
- chcesz podważyć testament, np. z powodu braku świadomości spadkodawcy lub wad formy.
Jak przygotować się do sporządzenia testamentu
Sporządź listę składników majątku i długów, zastanów się, kto ma otrzymać poszczególne rzeczy, i sprawdź, czy ktoś z najbliższych nie będzie mógł żądać zachowku. Prawnik pomoże dobrać formę testamentu, zredagować go tak, by nie budził wątpliwości interpretacyjnych, i wskaże, czy część celów lepiej osiągnąć darowizną albo innym instrumentem. Testament można w każdej chwili zmienić lub odwołać.
Najczęstsze pytania
Czy testament napisany ręcznie jest ważny?
Tak, jeśli spadkodawca napisał go w całości własnoręcznie i podpisał. Brak daty nie zawsze powoduje nieważność, ale może utrudnić ocenę, który testament jest późniejszy. Testament wydrukowany i tylko podpisany nie jest testamentem własnoręcznym.
Jak wydziedziczyć dziecko?
Wydziedziczenie następuje w testamencie i wymaga wskazania przyczyny przewidzianej w Kodeksie cywilnym, np. uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych lub umyślnego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Wydziedziczony traci prawo do zachowku.
Czym jest zarząd sukcesyjny?
To rozwiązanie dla przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, które pozwala kontynuować działalność firmy po śmierci właściciela — zarządca sukcesyjny prowadzi ją do czasu uregulowania spraw spadkowych.
Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej w konkretnej sprawie.