Sprzedaż i darowizna nieruchomości u notariusza
Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości, a także umowa przenosząca własność, wymaga formy aktu notarialnego — umowa zawarta w innej formie jest nieważna. Dotyczy to mieszkań z księgą wieczystą, domów, działek, a także spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Notariusz sprawdza stan prawny nieruchomości, tożsamość i umocowanie stron, odczytuje akt i wyjaśnia jego skutki.
Przy sprzedaży kupujący co do zasady płaci podatek od czynności cywilnoprawnych, a przy darowiźnie obdarowany może być zobowiązany do zapłaty podatku od spadków i darowizn. Jeżeli umowa zawierana jest w formie aktu notarialnego, notariusz pobiera należny podatek jako płatnik i przekazuje go do urzędu skarbowego.
Kiedy warto umówić się do notariusza wcześniej
- nieruchomość jest obciążona hipoteką, służebnością lub ma nieuregulowany stan prawny,
- sprzedający nabył nieruchomość w spadku i trzeba ustalić podstawę nabycia,
- zakup finansowany jest kredytem i bank wymaga określonych zapisów w akcie,
- darowizna ma być zawarta z zastrzeżeniem służebności mieszkania lub dożywocia,
- jedna ze stron działa przez pełnomocnika albo przebywa za granicą,
- przy działce może przysługiwać prawo pierwokupu, np. gminy lub KOWR.
Jakie dokumenty przygotować
Do sporządzenia projektu aktu notariusz potrzebuje zwykle numeru księgi wieczystej, dokumentu nabycia nieruchomości (umowy, postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, aktu poświadczenia dziedziczenia), danych stron i ustalonej ceny. Przy mieszkaniach często wymagane jest zaświadczenie o braku zaległości wobec spółdzielni lub wspólnoty, a przy działkach — wypis z rejestru gruntów i informacja o przeznaczeniu w planie miejscowym lub zaświadczenie o rewitalizacji. Projekt aktu warto przeczytać przed podpisaniem.
Najczęstsze pytania
Kto płaci notariuszowi przy sprzedaży mieszkania?
Przepisy pozwalają stronom ustalić, kto ponosi koszty, ale w praktyce najczęściej płaci kupujący. Warto uzgodnić to w umowie przedwstępnej, aby uniknąć nieporozumień w dniu podpisania aktu.
Czy darowizna mieszkania dla dziecka jest zwolniona z podatku?
Darowizna między osobami z tzw. grupy zerowej (m.in. dzieci, rodzice, małżonek, rodzeństwo) może być zwolniona z podatku od spadków i darowizn. Jeśli umowa zostaje zawarta w formie aktu notarialnego, obdarowany nie musi dodatkowo zgłaszać jej do urzędu skarbowego.
Czy umowę przedwstępną trzeba zawierać u notariusza?
Nie jest to obowiązkowe, ale umowa przedwstępna w formie aktu notarialnego daje silniejszą ochronę — pozwala w razie potrzeby dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej przed sądem. Przy zwykłej formie pisemnej można co do zasady żądać jedynie odszkodowania.
Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej w konkretnej sprawie.