Prawa pokrzywdzonego w postępowaniu karnym
W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną: może składać wnioski dowodowe, przeglądać akta, uczestniczyć w niektórych czynnościach i zaskarżyć postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania. Po wniesieniu aktu oskarżenia może zgłosić, że chce działać jako oskarżyciel posiłkowy — oświadczenie trzeba złożyć do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.
Oskarżyciel posiłkowy zadaje pytania świadkom i oskarżonemu, składa wnioski i może zaskarżyć wyrok. Pokrzywdzony może też żądać, by sąd zobowiązał sprawcę do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę albo orzekł nawiązkę. W niektórych sprawach, np. o zniesławienie, pokrzywdzony sam wnosi prywatny akt oskarżenia.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika
- chcesz złożyć skuteczne zawiadomienie o przestępstwie,
- prokuratura umorzyła postępowanie lub odmówiła jego wszczęcia,
- doznałeś obrażeń i chcesz uzyskać od sprawcy naprawienie szkody już w procesie karnym,
- obawiasz się konfrontacji ze sprawcą i chcesz, by ktoś działał w Twoim imieniu,
- oprócz sprawy karnej planujesz roszczenia cywilne, np. od ubezpieczyciela.
Jak przebiega udział w sprawie
Zawiadomienie można złożyć na policji lub w prokuraturze — ustnie albo na piśmie. Warto dołączyć dokumentację medyczną, zdjęcia, korespondencję i dane świadków. Na postanowienie o umorzeniu przysługuje zażalenie w terminie 7 dni od doręczenia, a po ponownym umorzeniu pokrzywdzony może w określonych warunkach sam wnieść subsydiarny akt oskarżenia — sporządza go adwokat lub radca prawny. Pełnomocnik pomoże też skorzystać z pomocy Funduszu Sprawiedliwości.
Najczęstsze pytania
Czy pokrzywdzony może uzyskać odszkodowanie w procesie karnym?
Tak. Pokrzywdzony może złożyć wniosek o zobowiązanie sprawcy do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę, a sąd może też orzec nawiązkę. Niezależnie od tego można dochodzić roszczeń w procesie cywilnym.
Co zrobić, gdy prokurator umorzył sprawę?
Na postanowienie o umorzeniu przysługuje zażalenie do sądu w terminie 7 dni od doręczenia. Jeśli sąd uchyli umorzenie, a prokurator ponownie umorzy sprawę, pokrzywdzony może wnieść subsydiarny akt oskarżenia.
Czy ofiara wypadku drogowego może być oskarżycielem posiłkowym?
Tak. Osoba poszkodowana w wypadku, a w razie jej śmierci najbliżsi, mogą działać w procesie przeciwko sprawcy jako oskarżyciel posiłkowy, niezależnie od roszczeń wobec ubezpieczyciela.
Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej w konkretnej sprawie.