Kontrola ZUS — czego dotyczy
ZUS kontroluje płatników składek m.in. w zakresie zgłaszania do ubezpieczeń, opłacania składek i wypłacania zasiłków. Kontrolerzy często sprawdzają umowy o dzieło i zlecenia — jeśli uznają, że umowa o dzieło była w rzeczywistości umową o świadczenie usług albo że wykonawca pracował na rzecz własnego pracodawcy, ZUS wydaje decyzję o objęciu ubezpieczeniem i nalicza składki za przeszłe okresy.
Przedsiębiorcę chronią przepisy Prawa przedsiębiorców: kontrolę co do zasady trzeba zapowiedzieć, a może się ona rozpocząć nie wcześniej niż po 7 dniach od doręczenia zawiadomienia. Należności z tytułu składek przedawniają się co do zasady po 5 latach.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika
- otrzymałeś zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli ZUS,
- kontrolerzy zakwestionowali umowy o dzieło, zlecenia lub współpracę B2B,
- ZUS wydał decyzję o podleganiu ubezpieczeniom lub wymiarze składek za ubiegłe lata,
- firma ma zaległości i chcesz uzyskać układ ratalny, odroczenie terminu płatności lub umorzenie,
- ZUS kwestionuje Twoje prawo do ulgi na start lub preferencyjnych składek,
- jako członek zarządu otrzymałeś decyzję o odpowiedzialności za zaległe składki spółki.
Jak przygotować się do kontroli ZUS
Uporządkuj umowy z pracownikami i współpracownikami, dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe, listy płac oraz dokumentację zasiłków. Przy umowach o dzieło zadbaj o dowody, że ich przedmiotem był konkretny, sprawdzalny rezultat — opis dzieła, protokoły odbioru, korespondencję. Wyznacz osobę do kontaktu z kontrolerami i nie podpisuj protokołu bez zapoznania się z ustaleniami — możesz zgłosić do niego zastrzeżenia.
Najczęstsze pytania
Czy ZUS może umorzyć zaległe składki?
Tak, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach — gdy należności są całkowicie nieściągalne, a w przypadku osób opłacających składki na własne ubezpieczenia także ze względu na ich ważny interes, np. trudną sytuację zdrowotną lub materialną. Częściej stosuje się układ ratalny lub odroczenie płatności. Od odmowy umorzenia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skarga do sądu administracyjnego.
Jak długo może trwać kontrola ZUS?
Czas kontroli ogranicza Prawo przedsiębiorców — łączny czas wszystkich kontroli u jednego przedsiębiorcy w roku kalendarzowym wynosi od 12 dni roboczych u mikroprzedsiębiorców do 48 dni roboczych u dużych firm. Przepisy przewidują od tego limitu wyjątki.
Kiedy od umowy o dzieło trzeba płacić składki?
Umowa o dzieło co do zasady nie rodzi obowiązku opłacania składek, chyba że zawarto ją z własnym pracownikiem albo w jej ramach wykonawca pracuje na rzecz swojego pracodawcy. ZUS może też uznać, że umowa nazwana umową o dzieło jest w rzeczywistości umową o świadczenie usług — wtedy podlega składkom jak zlecenie.
Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują porady prawnej w konkretnej sprawie.